BARCELONA
Barcelona - centrum życia politycznego, gospodarczego, kulturalnego i naukowego Katalonii. Drugie pod względem wielkości miasto Hiszpanii. Amfiteatralnie usytuowane nad zatoką morską, na zboczach granitowych i łupkowych wzniesień, znajduje się w płn.-wsch. części Płw. Iberyjskiego, około 120-150 km na południe od Pirenejów i granicy z Francją. Barcelona zajmuje istotną pozycję na gospodarczej mapie Europy, stanowi wielkie w skali międzynarodowej centrum bankowe, finansowe i handlowe; sektor industrialny reprezentowany jest głównie przez przemysł tekstylny, chemiczny, farmaceutyczny, samochodowy, elektroniczny i poligraficzny. Barcelona to także jeden z najruchliwszych portów Śródziemnomorza, regularne linie żeglugowe łączą miasto z ponad 800 portami całego świata. Położenie na wybrzeżu, znacznie żywsze niż w przypadku Madrytu wielosetletnie kontakty z Francją a także Włochami sprawiają, że Barcelona jest miastem otwartym na wpływy z zewnątrz, pełnym niezwykłej dynamiki, przychylnym dla rozmaitych inicjatyw twórczych. Miastem silnie zindywidualizowanego stylu, śmiało zorientowanym ku przyszłości.

Sagrada Família. Wystrzelająca ku niebu smukłymi wieżycami Świątynia Pokutna Świętej Rodziny (Temple Expiatori de la Sagrada Família) stanowi zarówno znak rozpoznawczy miasta, jak też najwybitniejsze dzieło Gaudíego. W 1883 r. zaledwie 30-letni architekt objął kierownictwo prac nad rozpoczętą rok wcześniej budową neogotyckiego kościoła na ówczesnym przedmieściu Barcelony. Wraz z postępami prac Gaudí coraz bardziej ingerował w pierwotny projekt, wreszcie zmienił go całkowicie dostosowując do własnych awangardowych wizji. Kreślony przez architektonicznego rewolucjonistę obiekt miał być "katedrą dla ludu", najbardziej efektowną katolicką świątynią jaką kiedykolwiek widziano na kuli ziemskiej. Gaudí przez dekady pracował nad oryginalną konstrukcją, niemal nie opuszczał placu budowy, w kościele też został pochowany. Na życia artysty gotowa była tylko krypta, absyda, jedna z dzwonnic i Fasada Narodzenia. Prace budowlane trwają do dziś. Ich zakończenie planowane jest na setną rocznicę śmierci Gaudíego w 2026 r.

Més que un club. Więcej niż klub - głosi dewiza FC Barcelony. W czasach dyktatury Franco piłkarski klub z Barcelony był symbolem walki Katalończyków o swe prawa narodowe, a jego flagi w granatowo-ciemnoczerwonych barwach używano zamiast zakazanej flagi katalońskiej. Słynna Barça wielokrotnie zdobyła tytuł mistrza Hiszpanii, wielokrotnie też triumfowała w rozgrywkach europejskich, lecz najważniejsze zawsze były i są mecze z odwiecznym rywalem Realem Madryt, które przeradzają się w erupcję katalońskiego patriotyzmu. Założony w 1899 r. klub należy do najbogatszych na świecie i zrzesza przeszło sto tysięcy członków (był wśród nich nawet Jan Paweł II). Klubowy stadion Camp Nou, największy tego typu obiekt w Europie i swego czasu drugi na świecie po brazylijskiej Maracanie, powstał w 1957 r., zaś w meczu inauguracyjnym FC Barcelona miała za przeciwnika warszawską Legię. Z dziejami tego niezwyklego klubu-instytucji, dumy Katalonii i fundamentu tożsamości jej mieszkańców, można zapoznać się w specjalnym muzeum, jednym z najliczniej odwiedzanych w mieście.

La Rambla. Okno wystawowe Barcelony. Miejsce spacerów barcelończyków i turystów. Przeszło kilometrowej długości reprezentacyjny deptak schodzi od kolistego Plaça de Catalunya w kierunku morza. Wysadzana szpalerami drzew szeroka promenada składa się z pięciu odcinków noszących własne miana, jak Rambla de Sant Josep czy Rambla de Santa Mònica. Przedłużeniem ciągu jest prowadzące do portu drewniane molo (Rambla de Mar). Nazwa alei, zwanej też w liczbie mnogiej Les Rambles, wywodzi się od arabskiego słowa oznaczającego koryto okresowo wysychającej rzeki. Przy krańcu alei od strony portu stoi pomnik Krzysztofa Kolumba, wzniesiony z okazji Wystawy Światowej (1888). Ze szczytu 60-metrowej kolumny wielki odkrywca wskazuje na morze. Rambles tętnią życiem i gwarem przez całą dobę.

Dzielnica Gotycka. Jądrem średniowiecznej starówki, jednej z najbardziej harmonijnych w Europie, jest Dzielnica Gotycka. W zabytkowych budynkach na Plaça de Sant Jaume, kiedyś rzymskim forum, ulokowano siedziby władz miejskich (Ajuntament) i regionalnych (Generalitat). Często spontanicznie tańczona jest tu sardana. Blisko placu, pośród labiryntu wąskich i ciemnych uliczek, pyszni się potężna katedra z romańską kaplicą oraz gotyckimi krużgankami, której budowę rozpoczęto w 1298 r. a ukończono dopiero na początku XX w. W sąsiednim pałacu królewskim władcy Hiszpanii przyjmowali Kolumba po powrocie z Ameryki w 1492 r.

Modernizm i Antoni Gaudí. Drugą połową XIX w. pojawił się w Barcelonie lokalny wariant secesji. Fantazyjne budowle o płynnych liniach projektowane na zamówienie finansowej elity czasami bardziej przypominają monstrualne rzeźby niż obiekty architektoniczne. Większość zgrupowana jest w dzielnicy Eixample, wytoczonej po zburzeniu średniowiecznych murów obronnych i rozszerzeniu miasta na północ. Modernizm stał się jedną z form wyrazu narodowych dążeń Katalończyków. Najwybitniejszym jego twórcą był Antoni Gaudí i Cornet (1852-1926), zaś najwybitniejsze jego dzieło to Sagrada Família.

Montjuïc. Południową połać miasta zdobi malownicze wzgórze Montjuïc, stromo opadające ku portowi. Są to największe w Barcelonie tereny rekreacyjne. Znajdują się tu liczne instytucje kulturalne, jak muzea, teatry czy galerie sztuki, a także obiekty sportowe ze Stadionem Olimpijskim, wzniesionym z okazji Wystawy Światowej w 1929 r. i przebudowanym na igrzyska 1992 r. Wedle jednej wersji nazwa szczytu oznacza Górę Jowisza, wedle innej zaś pochodzi od istniejącego tu kiedyś cmentarza żydowskiego. Na Montjuïc można wjechać napowietrzną kolejką nad basenem portowym. Z wysokości 213 m rozlega się wspaniała panorama miasta. Od północy przylega dzielnica Sants z głównym dworcem kolejowym Barcelony.

Costa Brava & Costa Dorada. W sąsiedztwie Barcelony rozprzestrzeniają się popularne rewiry wypoczynkowe. Dzikie Wybrzeże (Costa Brava), pełne urokliwie poszarpanych zatoczek, wije się na przeszło 200 km między Blanes a granicą z Francją koło Portbou. Rozciągnięte zaś w przeciwnym kierunku aż po ujście Ebro Złote Wybrzeże (Costa Dorada) nazwę swą zawdzięcza piaszczystym plażom. Na turystów czekają tu tak oblegane wczasowiska jak np. Lloret de Mar czy Sitges.

Catalunya. Liczy około 32 tys. km² i ponad 7 mln mieszkańców, z których większość żyje w aglomeracji barcelońskiej. Na autonomiczną wspólnotę Katalonii składają się cztery prowincje: Barcelona, Girona, Lleida i Tarragona. Region wiedzie prym w życiu ekonomicznym całej Hiszpanii, a jego stolica jest najbogatszym miastem w kraju. Pochodzący z łaciny język kataloński, blisko spokrewniony z używanym na południu Francji prowansalskim, uznawany bywa przez część lingwistów za swego rodzaju pomost między grupą iberoromańską a galoromańską. Poza regionem Katalonii mówi się nim m.in. w Kraju Walenckim, na Balearach, we francuskim Perpignan oraz w Andorze (status języka oficjalnego kataloński ma także w mieście Alghero na Sardynii, zwanym Małą Barceloną). Narodowym tańcem Katalończyków jest sardana. Skupieni tancerze, trzymając się za ręce i tworząc koło, wykonują dokładnie odliczone krótkie i długie kroki oraz podskoki. Do tańca przygrywa im 11-osobowa kapela z przewodnim muzykiem, który gra na trójotworowym flecie i małym bębenku.

Jarosław Swajdo

Written for Carta Blanca 2009

O MNIE

KSIĄŻKI

CZYTELNIA

GALERIE

OFERTA

MAIL